Polski Związek Piłki Nożnej jest największym, a zarazem jednym z najstarszych polskich związków sportowych. Zjazd założycielski odbył się w dniach 20 i 21 grudnia 1919 roku w Warszawie. Opracowano wówczas i zatwierdzono Statut stowarzyszenia, którego twórcami byli Józef Lustgarten, Jan Polakiewicz i Jan Weyssenhoff. Pierwszym prezesem Związku został znany działacz Cracovii Kraków doktor Edward Cetnarowski, a pierwszą siedzibą PZPN był Kraków. Rok później zaczęły powstawać okręgowe związki piłkarskie.

W 1920 roku działały już cztery związki regionalne: krakowski, lwowski, łódzki i poznański. Piłka nożna stawała się nad Wisłą coraz popularniejsza.

Lata 20.: Pierwsze Mistrzostwa Polski, Puchar Polski, kształtuje się polska piłka

W 1921 roku przeprowadzono po raz pierwszy rozgrywki o mistrzostwo Polski, a historycznym triumfatorem została Cracovia. 18 grudnia tego samego roku pierwszy oficjalny mecz międzypaństwowy rozegrała reprezentacja Polski. Biało-czerwoni przegrali w Budapeszcie 0:1 (0:1) z Węgrami, ale dyscyplina zdobywała sobie kolejnych sympatyków. Pod koniec 1921 roku działało już 126 klubów, zrzeszających 2397 zawodników.

W następnym roku utworzono trzy kolejne okręgowe Związki Piłki Nożnej: górnośląski, lubelski i wileński. W 1923 roku PZPN został oficjalnie przyjęty w poczet członków FIFA (Międzynarodowa Federacja Związków Piłkarskich), co zaowocowało tym, że już rok później biało-czerwoni wystąpili na igrzyskach olimpijskich w Paryżu. Mimo nieudanego występu, wraz z końcem roku w PZPN zarejestrowano już 510 klubów, 17 tysięcy zawodników i 200 sędziów. W ciągu zaledwie trzech lat liczba grających profesjonalnie w piłkę nożną zwiększyła się ponad siedmiokrotnie.

W 1925 roku powstało Polskie Kolegium Sędziów Piłki Nożnej, a rok później odbył się pierwszy finał Pucharu Polski. Trofeum zdobyła Wisła Kraków, która pokonała 2:1 Spartę Lwów. 2 grudnia 1926 roku w Warszawie zorganizowano pierwszą konferencję porozumiewawczą w celu utworzenia ligi. Zwolennikami ligi była większość czołowych klubów, a przeciwnikami – PZPN i organizacje regionalne. Podczas zwołanego w lutym 1927 roku w Warszawie Walnego Zgromadzenia Sprawozdawczego PZPN – kluby i PZPN nie doszły do porozumienia. W polskim piłkarstwie nastąpił rozłam – 14 najlepszych klubów utworzyło ligę. Tylko Cracovia, której prezesem był prezes PZPN Edward Cetnarowski, pozostała wierna Związkowi. Pierwszy mecz ligowy odbył się 2 kwietnia 1927 roku w Warszawie – Warszawianka pokonała Legię 4:1. Ligową rywalizację wygrała krakowska Wisła, pierwszym spadkowiczem została Jutrzenka Kraków. Tuż po rozgrywkach do ligi dołączyła Cracovia. Zwołane na 18 grudnia 1927 roku Nadzwyczajne Zgromadzenie PZPN usankcjonowało wreszcie rozgrywki ligowe. W 1928 roku siedzibę PZPN przeniesiono do Warszawy, a rok później powstały kolejne nowe okręgi: białostocki, poleski i wołyński.

Lata 30.: Liga w grupach, konspiracyjna piłka nożna

W latach 30. rozgrywki ligowe przechodziły zawirowania regulaminowe. W 1933 roku próbowano podziału na dwie grupy, ale po roku wrócono do starego systemu. Najlepszym polskim klubem w tym okresie był Ruch Chorzów. "Niebiescy" aż pięciokrotnie zdobyli wówczas mistrzostwo Polski. Tuż przed rozpoczęciem II wojny światowej nasza reprezentacja wygrała 4:2 z Węgrami, ówczesnymi wicemistrzami świata. W czasie okupacji hitlerowskiej Niemcy zakazali Polakom uprawiania sportu, ale w piłkę grano w konspiracji. W Warszawie, Krakowie, Łodzi, Poznaniu, Radomiu i wielu innych miastach odbywały się regularne mecze.

W 1934 roku nasza reprezentacja zadebiutowała w eliminacjach MŚ, a cztery lata później, po raz pierwszy w historii, zakwalifikowała się do finałów tej imprezy. We Francji biało-czerwoni przegrali już w pierwszym meczu z Brazylią, po dogrywce, 5:6. Bohaterem spotkania okazał się zdobywca 4 goli - Ernest Wilimowski. Porażka z – jak się później okazało – trzecim zespołem świata oznaczała jednak pożegnanie z finałami mistrzostw.

Lata 40.: Powojenna reaktywacja PZPN, Polonia mistrzem na gruzach Warszawy

Tuż po wojnie, 29 czerwca 1945 roku, reaktywowano w Krakowie Polski Związek Piłki Nożnej. Na prezesa wybrano Tadeusza Kuchara, a w pierwszym zebraniu uczestniczyli przedstawiciele siedmiu okręgów. W 1946 roku wyłoniono pierwszego po wojnie mistrza Polski. Tytuł, na gruzach zniszczonego miasta i grając bez własnego stadionu, zdobyła Polonia Warszawa. Rok później pierwsze powojenne spotkani – z Norwegią (1:3) – rozegrała reprezentacja. W 1948 roku wznowiono po rocznej przerwie zawieszone rozgrywki ligowe, a mistrzem została Cracovia. W 1949 roku miała miejsce reforma ligi, polegająca na zmniejszeniu liczby zespołów do 12. drużyn.

Lata 50.: Reforma ligi, pierwsze sukcesy kadry

W 1950 roku historyczne nazwy klubów zastąpiono nowo utworzonymi, sztucznymi tytułami. Pojawiły się, nazywane zgodnie z panującym klimatem politycznym , zespoły Włókniarzy (ŁKS i Garbarnia), Kolejarzy (Lech i Polonia), drużyny gwardyjskie (Wisła), związkowe (Warta), budowlane (AKS) i wojskowe (CWKS zamiast Legii). Rok później wprowadzono karkołomne rozwiązanie regulaminowe – chociaż pierwsze miejsce w lidze zajęła Wisła, tytuł mistrza Polski przyznano chorzowskiemu Ruchowi, zdobywcy Pucharu Polski. W pierwszej edycji reaktywowanych rozgrywek wystąpiło prawie 8 tysięcy drużyn. W 1952 roku nasza drużyna narodowa zagrała na igrzyskach olimpijskich w Helsinkach. Sukcesów nie odniosła, podobnie jak osiem lat później w Rzymie. Reprezentacja, jeszcze słaba i wciąż ustalająca swój kształt, była zdolna jedynie do jednorazowych sukcesów. Tak jak w 1957 roku, gdy biało-czerwoni wygrali w Chorzowie ze Związkiem Radzieckim 2:1 w eliminacjach MŚ. Bramki zdobył legendarny Gerard Cieślik, a zwycięstwo nabrało wymiarów politycznej demonstracji.

Lata 60.: Ustalenie cyklu rozgrywek i dominacja Górnika Zabrze

W 1962 roku doszło do kolejnej zmiany w rozgrywkach. PZPN zatwierdził cykl "jesień - wiosna". Decyzja o reorganizacji spowodowała, że mistrza Polski, w przyśpieszonych rozgrywkach, wyłaniono już w połowie roku, a mecze odbywały się w dwóch grupach: po 7 w każdej. Lata 60. to era Górnika Zabrze, który aż sześciokrotnie wygrywał rozgrywki ligowe. Zespół Lubańskiego, Szołtysika, Kostki i Oślizły był też pierwszym, i jak do tej pory jedynym, polskim zespołem, który awansował do finału rozgrywek w europejskich pucharach.

W 1970 roku Górnik przegrał w decydującym meczu, w Wiedniu, z Manchesterem City 1:2 w finale Pucharu Zdobywców Pucharów. W tym samym czasie do półfinału Pucharu Europy awansowała Legia Warszawa.

Lata 70.: Wielkie sukcesy reprezentacji

Po sukcesach klubów przyszedł czas na reprezentację. Biało-czerwoni, prowadzeni przez Kazimierza Górskiego, zdobyli złoty medal olimpijski w Monachium (1972), srebro w Montrealu (1976) i medal za III miejsce w finałach MŚ w Niemczech (1974). Tomaszewski, Deyna, Gadocha, Lato, Szarmach, Kasperczak, Gorgoń – te nazwiska znał cały świat! Sukces nie został jednak właściwie wykorzystany. Srebrny medal podopiecznych Górskiego w 1976 roku w Montrealu uznano za porażkę i zasłużony trener ustąpił miejsca Jackowi Gmochowi. Pasjonaci futbolu do dziś zastanawiają się, dlaczego biało-czerwoni nie odnieśli sukcesu na MŚ w Argentynie w 1978 roku, dysponując – zdawałoby się – najsilniejszym składem w historii polskiej piłki. Rok ten nie był udany nie tylko z powodu niepowodzeń reprezentacji. W wypadku samochodowym zginął prezes PZPN Edward Sznajder. Kryzys futbolu nad Wisłą pogłębiał się.

W tym najmniej oczekiwanym momencie, gdy w kraju trwał stan wojenny, reprezentacja, pod wodzą Antoniego Piechniczka, wzniosła się na wyżyny swoich możliwości – z hiszpańskich MŚ przywiozła brązowy medal. Kadra pojechała jeszcze na kolejny mundial, gdzie zaprezentowała się znacznie gorzej, a po którym – zgodnie z „klątwą” Zbigniewa Bońka – Polaków miało zabraknąć w finałach największej piłkarskiej imprezy przez dwadzieścia lat.

Lata 90.: Ligowe zmiany, sukcesy juniorskie

W 1988 roku PZPN zapowiedział kolejne reformy w lidze. Ekstraklasa miała liczyć 14 drużyn, druga liga 18, a III aż 64 (w czterech grupach). W 1991 roku prezesem PZPN został Kazimierz Górski, cztery lata później zmienił go Marian Dziurowicz. Największym sukcesem w tym czasie był srebrny medal drużyny Janusza Wójcika na igrzyskach olimpijskich w Barcelonie (1992 r.). Brak sukcesów pierwszej reprezentacji osłodziły nam udane występy juniorów. Reprezentacja U-16 (trener Andrzej Zamilski) zdobyła mistrzostwo Europy (1993r.). Później sukcesy zaczęli odnosić juniorzy Michała Globisza. Najpierw wicemistrzostwo Starego Kontynentu w kategorii U-16 (1999 r.), a później mistrzostwo w U-18 (2001 r.).

W 1988 roku PZPN zapowiedział kolejne reformy w lidze. Ekstraklasa miała liczyć 14 drużyn, druga liga 18, a III aż 64 (w czterech grupach). W 1991 roku prezesem PZPN został Kazimierz Górski, cztery lata później zmienił go Marian Dziurowicz. Największym sukcesem w tym czasie był srebrny medal drużyny Janusza Wójcika na igrzyskach olimpijskich w Barcelonie (1992 r.). Brak sukcesów pierwszej reprezentacji osłodziły nam udane występy juniorów. Reprezentacja U-16 (trener Andrzej Zamilski) zdobyła mistrzostwo Europy (1993r.). Później sukcesy zaczęli odnosić juniorzy Michała Globisza. Najpierw wicemistrzostwo Starego Kontynentu w kategorii U-16 (1999 r.), a później mistrzostwo w U-18 (2001 r.).

W 1999 roku nowym prezesem PZPN został Michał Listkiewicz, który próbował wprowadzić reformy w prawie związkowym. Zmiana systemu rozgrywek (w 2001 roku wprowadzono podział na grupy: mistrzowską i spadkową, później zredukowano liczbę zespołów w ekstraklasie do 14), wprowadzenie systemu licencyjnego mającego za zadanie dostosowanie struktury polskich klubów do europejskich wymagań, wdrożenie jednolitego systemu szkolenia młodzieży, poprawa bazy oraz infrastruktury – to niektóre z zadań, które postawił przed sobą na początku kadencji.

W eliminacjach do MŚ Korea – Japonia 2002 „klątwa” Bońka przestała działać i reprezentacja Polski, po 16 latach przerwy, awansowała do finałów mistrzostw świata. Występ w Korei nie był jednak udany – mimo wielkich nadziei, Polacy, prowadzeni przez Jerzego Engela, nie wyszli z grupy eliminacyjnej. Podobny los spotkał cztery lata później kadrę prowadzoną przez Pawła Janasa. Mimo wielkich oczekiwań ze strony kibiców i mediów, biało-czerwonym nie udało się przejść do fazy pucharowej Weltmaisterschaft 2006. Po turnieju w Niemczech kadrę przejął Holender Leo Beenhakker.

Dopiero w 2007 roku Polska zakwalifikowała się po raz pierwszy do mistrzostw Europy. Wydaje się to wręcz nieprawdopodobne, ale nawet dla „złotej jedenastki” Kazimierza Górskiego eliminacje do kontynentalnego championatu okazały się zbyt wielkim wyzwaniem. Niemoc udało sie przełamać dopiero holenderskiemu trenerowi "Orłów" Leo Beenhakkerowi. Rok 2007 to jeszcze jeden wielki sukces na arenie międzynarodowej. UEFA zdecydowała się powierzyć Polsce i Ukrainie organizację Euro 2012. Było to z pewnością jedno z najważniejszych wydarzeń w historii polskiego futbolu i wciąż – jedno z największych wyzwań.

W 2008 roku nowym prezesem PZPN został Grzegorz Lato.

--
Mimo że zjazd założycielski obradował w Warszawie, pierwszą siedzibą PZPN – do roku 1928 – był Kraków, który po zakończeniu II wojny światowej ponownie stał się na krótko centrum zarządzania polską piłką. Jednakże to warszawska kamienica przy Al. Ujazdowskich 22 najbardziej kojarzy się z siedzibą futbolowych władz, gdzie piłkarska centrala mieściła się przez 52 lata (1947 – 1999). Przez następne 10 lat siedziba mieściła się nieopodal Starego Miasta, przy ul. Miodowej, a w kwietniu 2009 r. PZPN przeniósł się do Business Centre przy ul. Bitwy Warszawskiej 1920 r.